Շաքարախտը առաջանում է ենթաստամոքսային գեղձի ֆունկցիայի խանգարման հետևանքով։ Ենթաստամոքսային գեղձի ներզատական մասը ներկայացված է բջիջների կղզյակներով, որոնց մի խումբը արտադրում է ինսուլին հորմոնը, իսկ մյուս խումբը՝ գլյուկագոն: Ինսուլինը իջեցնում է գլյուկոզի պարունակությունը արյան մեջ, իսկ գլյուկագոնը ունի հակառակ ազդեցությունը: Երբ որ ինսուլինը պակասում է զարգանում է շաքարախտը։

Շաքարախտի ժամանակ պետք է մշտապես հետևել սննդին և ստուգել արյան մեջի շաքարի քանակը։

Շաքարախտը ունի երկու հիմնական տեսակ դրանք են

1. Հաճախ զարգանում է երիտասարդ տարիքում, երբ իմունային համակարգը հարձակում է գործում և destroys ենթաստամոքսային գեղձի բջիջները, որոնք արտադրում են ինսուլին: Այս տիպի հիվանդները պահանջում են մշտական ինսուլինի թերապիա:

2. Այստեղ հաճախ հանդիպում է մեծահասակների շրջանում և կապված է ինսուլինային դիմադրողականության հետ, երբ մարմնի բջիջները չեն կարող արդյունավետ օգտագործել ինսուլինը: Այս տիպը կարելի է վերահսկել ապրելակերպի փոփոխություններով, դիետայով և երբեմն դեղորայքով:

1. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Համ-ա-կարծիք, տար-ա-կարծիք, հակ-ա-դարձնել, անդր-ա-դարձնել, արտ-ա-գրել, վեր-ա-գտնել, հակ-ա-հարված, վեր-նա-զգեստ, նախ-օրոք, վեր-ա-դասել, գեր-ա-դասել:

2. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Բ. Անդր-կովկաս, համ-արձակ, նախ-ա-հարձակ, համ-տարած, փոխ-ա-դարձ, ներ-դնել,  հակ-ա-դրել, ենթ-ա-դրել, հակ-ա-կշիռ, տար-ա-կշիռ, ներ-մուծել, պար-փակել, վեր-ա-կանգնել, ներ-աշխարհ(իկ):

3. Տրված բաղադրյալ բառերից նոր բառեր կազմի՛ր` այլ արմատ կամ ածանց ավելացնելով:

Օրինակ`
ժառանգական — ժառանգականություն, տեխնիկական — գիտատեխնիկական:

Մարդկային — անմարդկային, ծայրահեղ — ծայրահեղական, ստամոքսային — աղեստամոքսային, գիտակցություն — ենթագիտակցություն, ակնաբույժ — ակնաբուժական, մթնոլորտ — մթնոլորտային, որոշում — ինքնորոշում, ընդհատ — անընդհատ, օրինաչափ — օրենաչափական, ձեռնարկ — ձեռնարկատիրական, մանրէ — մանրէաբանական, փոխանակություն — նյութափոխանակություն:

1. Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով` ստացի՛ր նոր բաղադրյալ բառեր:

Ագեվազ — արագավազ
կակղամորթ — սևամորթ
մարտունակ — ընդունակ
արճճապատ — էմալապատ
մեծասքանչ — հիասքանչ
հողածին — բնածին
փառամոլ — շահամոլ
ատոմակայան — էլեկտրոկայան

2. Տրված բարդ բառերի վերջին արմատները փոխելով` ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:

Հեռախոս — հեռահար
հանրածանոթ — հանրաճանաչ
ձյունածածկ — ձյունապատ
երկրագունդ — երկրաքեր
կենսակերպ — կենսատու
հնավանդ — հնամաշ
մտահոգ — մտախոհ
բարենպաստ — բարեպաշտ
ակնթարթ — ակներև
լուսանցք — լուսատու

3. Փորձի՛ր այս բառերի կազմությունն ու նշանակությունը բացատրել:

ա) Այգեբաց, այգաբաց:
Այգեբաց — այգե (այգի), ա և բաց — այն մարդը, ով բացում է այգին:
Այգաբաց — «բաց» (բաց) — բաց այգ:

բ) Հայելի, հայացք, ծովահայաց: (գրաբ. հայել — նայել)
Հայելի — հայել (նկարել) և ի — այն առարկան, որը թույլ է տալիս տեսնել իր սեփական պատկերն:
Հայացք — հայել (նկարել) ու աց — դիտողություն կամ տեսողական ընկալում:
Ծովահայաց — ծով և հայացք (տեսք) — ինչ որ բան, որն կապված է ծովի տեսքով:

գ) Ակնթարթ, ակնդետ, ակնոց
Ակնթարթ — աչք և թարթ (թարթել) — շատ կարճ ժամանակահատված:
Ակնդետ — աչք և դիտել- արագ, մեկ տեսք արված:
Ակնոց — աչք և ոց (առարկա) — տեսողությունը բարելավող գործիք:


դ) Քինախնդիր, վրեժխնդիր, մանրախնդիր (գրաբ. խնդրել — փնտրել): 
Քինախնդիր — քին և խնդիր (փնտրել) — մեկը, ով երբեք չի մոռանում վիրավորանքները:
Վրեժխնդիր — վրեժ և խնդիր (փնտրել) — այն, ով փորձում է վրեժ լուծել:
Մանրախնդիր — մանր և խնդիր (փնտրել) — մի մարդ, ով շատ մանրուքների վրա է կենտրոնանում:

1. Որոշի՛ր տարրերի օքսիդացման աստիճանները հետևյալ միացություններում.
ա)
CO2:
Կարբոնի (C) օքսիդացման աստիճանը:
O՝ –2, 2 O = –4:
C = +4
C: +4, O: –2

H2Se:
H՝ +1, 2 H = +2
Se = –2
H: +1, Se: –2

NO:
O՝ –2
N = +2
N: +2, O: –2

SiO2:
O՝ –2, 2 O = –4
Si = +4
Si: +4, O: –2

բ)
BaO:
O: –2
Ba = +2
Ba: +2, O: –2

N2O5:
O: –2, 5 O = –10
2 N = +10
N = +5
N: +5, O: –2

P2O5:
O: –2, 5 O = –10
2 P = +10
P = +5
P: +5, O: –2

NH3:
H: +1, 3 H = +3
N = –3
N: –3, H: +1

Կարբոնի (C) օքսիդացման աստիճանը:

O՝ –2, 2 O = –4:

C = +4

2. Սովորի՛ր                                                            

• Տարրի օքսիդացման աստիճանը պայմանական այն լիցքն է, որը քիմիական միացության մոլեկուլում վերագրվում է ատոմին` ենթադրելով, թե միացությունը կազմված է միայն իոններից:
• Օքսիդացման աստիճանը, ինչպես և վալենտականությունը կարող են լինել հաստատուն և փոփոխական։ Փոփոխական օքսիդացման աստիճանները միացություններում որոշվում են ըստ բանաձևի։  Հիշե՛ք, որ միացություններում տարրերի օքսիդացման աստիճանները որոշելիս անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ սկզբունքները։
• 1.Պարզ նյութերի մոլեկուլներում տարրերի ատոմների օքսիդացման աստիճանները միշտ հավասար է 0-ի։
• 2. Ոչ մետաղների հետ առաջացրած միացություններում ջրածնի օքսիդացման աստիճանը հիմնականում +1 է, ակտիվ մետաղների հետ առաջացրած միացություններում՝ հիդրիդներում, –1 ։
• 3. Թթվածինը միացություններում հիմնականում դրսևորում է –2–ի հավասար օքսիդացման աստիճան, պերօքսիդներում`-1, օրինակ’ H2O2,–ում թթվածնի օքսիդացման աստիճանը −1 է ։
• 4. 1 ,2,3 րդ խմբերի գլխավոր ենթախմբերի մետաղների օքսիդացման աստիճանները հավասար են խմբերի համարներին։
• 5. Միացություններում բոլոր ատոմների գումարային լիցքը հավասար է զրոյի։ ——————— Դասարանական
• Էջ 67 Թթվածին
  • Որոշել CaCl2 , BaS
  • Mr -ները
  • օքսիդացման աստիճանները
  • Տարրերի զանգվածային բաժինները
  • Նշել կապի տեսակը
  • Գրել Ba տարրի՝ էլեկտրոտ, պրոտոն, նեյտրոնների թիվը, նշել տարրի դիրքը ՊՀ-ում:

1. Բնութագրել Մեծ Բրիտանիայի աշխարհագրական դիրքը:
Մեծ Բրիտանյան ունի շատ հարմար տնտեսաաշխարհագրական դիրք։ Մայրցամաքից բաժանվում է Հյուսիսային ծովով, Լա Մանշ և Պ դե Կալե նեղուցներով։

2. Առաջին ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Մեծ Բրիտանիայի ափերը ողողող ջրային ավազաններն ու հարևան պետությունները:
Հարևան Երկրներն են Իռլանդիան, Ֆրանսիան, Նիդեռլանդները և Բելգիան։

3. Որո՞նք են Մեծ Բրիտանիայի զարգացման նախադրյալները
Մեծ Բրիտանիայի ռելեֆը հիմնականում հարթ է։ Մեծ Բրիտանիան Եվրոպայի այն եզակի երկրներից է, ովրը նավթվ, գազով և քարածուխով կարողանում է բավարարել սեփական պահանջները։

4. Որո՞նք են Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության ամենազարգացած ճյուղերը:
Մեծ բրիտանիայի տնտեսության ընդհանուր կառուցվածքում գերակշռում է սպասարկման ոլորտը և արդյունաբերությունը։

5. Ի՞նչ դեր ունի Մեծ Բրիտանիան ժամանակակից աշխարհում:
Մեծ Բրիտանիան առաջատարազդեցություն ունի աշխարհիի տնտեսության, մշակույթի, ռազմական, գիտական և քաղաքական բնագավառներում։

6. Երկրորդ ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Մեծ Բրիտանիայի խոշոր քաղաքները:
Մեծ Բրիտանիայի խոշոր քաղաքներից են Լոնդոնը, Բիրգինհեմը, Լիվերպուլը, Մանչեսթերը, Լիդսը, Գլազգոն, Նոթինգհեմը, Բրիստոլը։

1. Ինչո՞ւ է մարդը անհիշելի ժամանակներից ձգտում ճանաչել ինչպես շրջակա միջավայրը, այնպես էլ իրեն: Մարդու ինչի՞ն է պետք իրեն իմանալը:
Շրջակա միջավայրը և ինքն իրեն ճանաչելը մարդու հոգևոր պահանջմունքներից մեկն է, առանց որի մարդը չի կարող զարգանալ։

2. Ինչպե՞ս է արտահայտվում նոր միջավայր, նոր աշխարհ ստեղծելու մարդու ձգտումը: Մի՞շտ է այդ ձգտումը դրական հետևանքների հանգեցնում:
Մարդու նոր միջավայր և նոր աշխարհ ստեղծելու ձգտումը արտահայտվում է ստեղծագործելու միջոցով։ Այդ ձգտումը միշտ կհանգեցնի դրական հետևանքների, քանի որ ստեղծագործելու միջոցով մարդը ձգտում է փոխել իր կյանքը։

1. Տրված նույնանուն բառերով կազմի՛ր նախադասություններ:

Արդեն երորդ կարգին եմ հասել։
Ուսուցիչը կարգին մարդ է։

Ով շատ արևին նայի կկուրանա։
Դժվար պահերին թույլ մարդը անգամ հարազատներին կուրանա։


Ապուրը այս անգամ աղոտ ստացվեց։
Այս աղոտ մարդը մի քարն էլ դժվար կբարձրացնի։


Նա այս օր աշխատանքից դուրս եկավ։
Այս նկարը վատը դուրս եկավ։

2. Տրված արտահայտություններից  յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն
կազմի՛ր` դրանք գործածելով

ա) ուղիղ իմաստով
Ամառվա շոգից մարդու լեզուն չորանում է։

բ) որպես դարձվածք:
Վախից նրա լեզուն չորացավ։

ա) ուղիղ իմաստով
Սևանի լճի ափին դեռ չհասած ջուրը չտեսած բոբիկացա։

բ) որպես դարձվածք:
Տատիկս ինձ միշտ խրատում էր ասելով ջուրը չտեսած մի բոբիկացի։

ա) ուղիղ իմաստով
Եղբայրս այնքան ցածրահասակ է որ հազիվ է ականջիս հասնում։

բ) որպես դարձվածք:
Քաղաքի տարբեր անկյուններից ականջիս էր հասնում տարատեսակ երաժշտություն։

3. Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր տեքստի ոճին հարմար հոմանիշ բառերով:

Մեր դարաշրջանից 481 տարի առաջ Պարսկաստանի տիրակալ Քսերքսեսը հակամարտում էր հունական պետությունների միության դեմ: Ավանդությունն ասում է, թե դա մտածեց  միայն նրա համար, որ ուզում էր թուզը համտեսել, իսկ աթենական օրենքներն այդ համեղ պտուղների արտահանությունը արգելել էին:
Փոքրասիական ժողովուրդների դիմադրությունն կոտրելով, քաղաքները գրավելով, հրկիզելով ու հողին հավասարեցնելով` պարսիկները հասան Եվրոպան Ասիայից բաժանող բնական արգելագծին` Հելլեսպոնտոսի նեղուցին: Նեղուցն անցնելու համար Քսերքսեսը կամուրջ կառուցել տվեց: Բայց երբ կամուրջն արդեն պատրաստ էր, սոսկալի փոթորիկ պայթեց, որն այն խորտակեց ու ցրիվ տվեց: Քսերքեսի բարկացավ, հրամայեց նեղուցին պատժել խարազանի երեք հարյուր հարվածով և ջրի մեջ ստրկության շղթաներ գցել: Ջրին պատժողներին  հրամայված էր արտասանել հետևյալ խոսքերը. «Չարաղետ ջուր, քո տիրակալն այս պատիժը նշան կեց, քանի որ դու անազնիվ վարվեցիր, իսկ նա քեզ ոչ մի վատ բան չէր արել»: Եվ մինչ պատժում էին ծովին, թագավորը հրամայեց գլխատել այն մարդկանց, որոնց հրամայել էր կամուրջ կառուցել: Ծովն ու մարդիկ հասկացան, որ ավելի լավ է պարսից տիրակալի ճանապարհին դեմ չկանգնեն: Հետո շինարարները սկսեցին մի ուրիշ, ավելի ամուր կամրջի շինարարությանը: Երբ դա պատրաստ էր, ու Քսերքսեսի առջև արդեն իսկապես բաց էր Եվրոպա տանող ճանապարհը, տիրակալը տատանվում էր` անցնի՞, թե՞ չանցնի: Ամենայն հավանականությամբ վախենում էր ծովի վրեժխնդրությունից: Փոխանակ միանգամից` նա հրամայեց քրմերին ամեն ինչ անել նեղուցի բարեհաճությունն ու ողորմածությունը նվաճելու համար, իսկ ինքն իր սուսերն ու ոսկե անոթները ծովին ընծայեց:  Զոհաբերությունից հետո սկսվեց անցումը, որը հինգ օր ու գիշեր տևեց: Քսերքսեսը միայն վերջում համարձակվեց ու անցավ:

Տեխնոլոգիայի խմբեր — խեցեգործություն/քանդակագործություն

Ֆիզկուլտուրայի խումբը, օրը — վոլեյբոլ, ուրբաթ

Ընտրության խմբեր — խեցեգործություն

Անտառի ծերին որտեղ որ արևի ճառագայթները ճեղքում են սաղարթը կանգնած է մեծ լուսամուտներով ու կտուրով ծաղիկներով շրջապատված տուն։ Ստեղ ապրում է մի ընտանիք որը ամեն երեկո դրսում է հավաքվում որպիսի անցած օրվա հտաքրքիր պատմություններ ով կիսվի։ Երեխաները ծիծաղում են և խախում են իսկ մեծերը վայելում են թարմ եփած թեյի բույրը։ Իրանց շրջապատ բնությունը լցվում է ձայներով՝ ծտերի ծլվլոցով, տերևների խշոցով ու թույլ քամով։ Այդ ժամանակ թվում է թե երկիրը կանգ է առնում և ուրախությունը հենց ստեղ է գտնվում։

Թարգմանված է ռուսերենից։
Տեքստը գրել է չատ GPT։

1. Ինչո՞վ են տրբերվում իրարից  արտազատական և ներզատական գեղձերը

Արտազատական գեղձերը ունեն ծորաններ, իսկ ներզատական գեղձերը զուրկ են ծորաններից, նրանց կողմից արտադրված կենսաբանական ակտիվ նյութերը կոչվում են հորմոններ։

2. Ո՞ր գործընթացների վրա է ազդում մակուղեղը

Մակուղեղը ազդում է աճի վրա։

3. Ո՞րն է վահանագեղձի գործառույթը

Վահանաձև գեղձը արտադրում է յոդ պարունակող հոմոն, որը ապահովում է օրգանիզմի բնականոն նյութափոխանակությունը, աճը, զարգացումը, նյարդային և սիրտանոթային համակարգերի աշխատանքը։

4. Ինչու՞ է ադրենալինը կոչվում է << տագնապի հորմոն>>

Ադրենալինը բարձրացնում է արյան ճնշումը և նեղացնում է արյան անոթները։