Գործնագան քերականություն

1. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Կիսամյակ — կես (ի — ե)

վիրաբույժ — վերք (ի — ե)

իշայծյամ — էշ (ի — է)

իջվածք — էջք (ի — է)

դիմադրություն — դեմ (ի — ե)

զինագործ — սենք (ի — ե)

ապավինել — ապավեն (ի — ե)

վիճաբանություն — վեճ (ի — ե)

գիտակ — գետ (ի — ե)

հանդիսական — հանդես (ի — ե)

գիսակ — գես (ի — ե)

վիպասան — վեպ (ի — ե)

դիտարժան — դետ (ի — ե)

վիմագիր — վեմ (ի — ե)

գիրուկ — գեր (ի — ե)

քինոտ — քեն (ի — ե)

սիգաճեմ — սեգ (ի — ե)

2. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Ննջել — նինջ (ը — ի)

սրտակից — սիրտ (ը — ի)

վշտակցել — վիշտ (ը — ի)

մարմնական — մարմին (ի սղվեց)

փղիկ — փիղ (ը — ի)

լճափ — լիճ (ը — ի)

մրգասեր — միրգ (ը — ի)

նարնջագույն — նարինջ (ը — ի)

ալյակ — ալիք (յ — ի)

մտավոր — միտ (ը — ի)

գժություն — գիժ (ը — ի)

տարեվերջ — տարի (ը — ի)

պատանյակ — պատանի (ը — ի)

3. Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարված հետևյալ բառերում։

Ծաղկաբույծ — ծաղիկ (ի սղվեց)

հոգեբանություն — հոգի (ե — ի)

կենդանակերպ — կենդանի (ի սղվեց)

ոսկեվաճառ — ոսկի (ե — ի)

սնահավատ — սին (ի սղվեց)

խնդրագիրք — խնդիր (ի սղվեց)

ուղեվճար — ուղի (ե — ի)

ապակեգործ — ապակի (ե — ի)

հայրենասեր — հայերեն (ե սղվեց)

թվական — թիվ (ը — ի)

4. Հետևյալ բառերով մեկական բառ կազմե՛ք այնպես, որ ու ձայնավորը հնչյունափոխվի։

Բուրդ — բրդոտ

ումպ — ըմպելիք

հուր — հրդեհ

շուրջ — շրջապատ

լեզու — լեզվաբան

շուն — շնաջուկ

պտուղ — պտղատու

ունչ — ընչացք

ունդ — ընդեղեն

կկու — կկվիկ

5. Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել հետևյալ բառերում։

Ընչացք — ունչ (ը — ու)

անասնապահ — անասուն (ու սղվեց)

ամրանալ — ամուր (ու սղվեց)

թթվահամ — թթու (ու — վ)

ձկներ — ձուկ (ու սղվեց)

ստահոդ — սուտ (ու սղվեց)

կատվախաղ — կատու (ու — վ)

մածնանման — մածուն (ու սղվեց)

նռնածաղիկ — նուռ (ու սղվեց)

աղվամազ — աղու (ու — վ)

6. Հետևյալ արմատներով նոր բառ կազմե՛ք այնպես, որ ույ երկհնչյունը հնչյունափոխվի։

Լույս — լուսին

փույթ — փթթել

սույզ — սուզվել

թույն — թունավոր

կապույտ — կապտագույն

ձույլ — ձուլվել

7. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքի անհնչյունափոխ ձևերը։

Սառցարան — սառույց

մատուցող — մատույց

ընկուզենի — ընկույզ

դաշունիկ — դաշույն

արնանման — արյուն

ձնաբուք — ձյուն

8. Կազմե՛ք մեկական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները չենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույր — անուշաբույր

գույն — գույնզգույն

հույս — անհույս

շեն — բազմաշեն

զուրկ — կամազուրկ

զնին — մանրազնին

մուտ — գարնանամուտ

9. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքերի անհնչյունափոխ սկզբնաձևերը՝ նշելով տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։

Թրատել — թուր (ը — ու)

հոգյակ — հոգի (ի սղվեց)

ճչակ — ճիչ (ը — ի)

կլանել — կուլ (ը — ու)

ձնհալ — ձյուն (ը — յու)

գժվել — գիժ (ը — ի)

քրքջալ — քրքիջ (ը — ի)

հոգեբույժ — հոգի (ե — ի)

10. Կազմե՛ք երկուական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները մի դեպքում չենթարկվեն, մյուսում ենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույս — բուսակեր, բույսեր

ձյուն — ձնաբուք, ձյունանուշ

բույր — բուրմունք, անուշաբույր

գունդ — գնդակ, ձնագունդ

ձիգ — ձգված, հրաձիգ

նուրբ — նրբագեղ, նուրբիկ

աստղ — աստղագետ, լուսաստղ

փշուր — փշրվել, ջարդուփշուր