Month: Սեպտեմբեր 2024

Անտառի ծերին որտեղ որ արևի ճառագայթները ճեղքում են սաղարթը կանգնած է մեծ լուսամուտներով ու կտուրով ծաղիկներով շրջապատված տուն։ Ստեղ ապրում է մի ընտանիք որը ամեն երեկո դրսում է հավաքվում որպիսի անցած օրվա հտաքրքիր պատմություններ ով կիսվի։ Երեխաները ծիծաղում են և խախում են իսկ մեծերը վայելում են թարմ եփած թեյի բույրը։ Իրանց շրջապատ բնությունը լցվում է ձայներով՝ ծտերի ծլվլոցով, տերևների խշոցով ու թույլ քամով։ Այդ ժամանակ թվում է թե երկիրը կանգ է առնում և ուրախությունը հենց ստեղ է գտնվում։

Թարգմանված է ռուսերենից։
Տեքստը գրել է չատ GPT։

1. Ինչո՞վ են տրբերվում իրարից  արտազատական և ներզատական գեղձերը

Արտազատական գեղձերը ունեն ծորաններ, իսկ ներզատական գեղձերը զուրկ են ծորաններից, նրանց կողմից արտադրված կենսաբանական ակտիվ նյութերը կոչվում են հորմոններ։

2. Ո՞ր գործընթացների վրա է ազդում մակուղեղը

Մակուղեղը ազդում է աճի վրա։

3. Ո՞րն է վահանագեղձի գործառույթը

Վահանաձև գեղձը արտադրում է յոդ պարունակող հոմոն, որը ապահովում է օրգանիզմի բնականոն նյութափոխանակությունը, աճը, զարգացումը, նյարդային և սիրտանոթային համակարգերի աշխատանքը։

4. Ինչու՞ է ադրենալինը կոչվում է << տագնապի հորմոն>>

Ադրենալինը բարձրացնում է արյան ճնշումը և նեղացնում է արյան անոթները։

1. Տրված բառերի բոլոր հոմանիշեերը գրի՛ր ըստ իմաստների սաստկության:

Օրինակ`
կռվել — վիճել, գժտվել, ընդհարվել, իրար ուտել, պատերազմել:

Քամի — սյուք, հողմ, մրրիկ։
ձայն — ծպտուն, հնչյուն, գոչյուն։
վախ — ահ, սարսափ, երկյուղ։
գեղեցիկ — սիրուն, գեղանի, խորոտ։
տգեղ — տհաճ, գեշ, տգեղադեմ։
շատ — բազում, բազմաքանակ, մեծաքանակ։
ցանկություն — իղձ, փափագ, տենչ։
ծիծաղել — խնդալ, կարկաչել, կչկչալ։

2.  Տրված բառերով ու արտահայտություններով. փոխարինի՛ր տեքստի համապատասխան հոմանիշները: Ստացված և տրված տեքստերը համեմատի՛ր. ո՞րն է`

ա)ավելի խոսակցական,


Լիբիական մեռյալ անապատի տաք ավազուտներում տասնյակ կիլոմետրեր զարմանալի կանոնավոր սարեր են երևում: Բուրգերն են` եգիպտական փարավոնների դամբարանները: Վիթխարի ու վեհասքանչ այդ բուրգերը կարծես անապատի ավազներից են հառնում ու ճնշում մարդուն իրենց արտասովոր չափերով ու խիստ ուրվագծերով: Բուրգի ստորոտում կանգնած դժվար է պատկերացնել, որ այդ հսկայական քարե սարերը մարդու ձեռքով են կերտված: Ժամանակին դրանք քարերի առանձին մեծ բեկորներով են կառուցվել: Ժամանակակից երեխաները այդպես խորանարդիկներով են բուրգեր կառուցում:

բ)ավելի վերամբարձ:


Լիբիական մեռյալ անապատի տաք ավազների մեջ տասնյակ կիլոմետրեր զարմանալի կանոնավոր սարեր են ձգվում: Բուրգերն են` եգիպտական թագավորների դամբարանները: Ահռելի ու վեհասքանչ այդ բուրգերը ասես թե անապատի ավազներից են ելնում են ու ճզմում են մարդուն իրենց անսովոր չափերով ու խիստ ստվերագծերով: Բուրգի ներքևում կանգնած դժվար է մտածել, որ այդ մեծասքանչ քարե սարերը ձեռակերտ են: Այն ժամանակ դրանք առանձին մեծ քարաբեկորով են կառուցվել: Մեր օրերում երեխաները այդպես խորանարդիկներով են բուրգեր կառուցում:

1.Տրված հավասարումից y-ը արտահայտեք x-ով․

x+y=5
y = 5 — x

2x-y=3
y = 2x — 3

x+y-5=0
y = 5 — x

2x-y+2=0
y = 2x + 2

3x+5y=8
y = (8 — 3x) : 5

-3x+2y=7
y = (7 + 3x) : 2

2.Կազմեք երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում հետևյալ պայմանից՝

ա)Երկու թվերի գումարը հավասար է 10:
x + y = 10

բ)2լ կաթը և 3 բատոն հացը միասին արժեն 990 դրամ։
2x + 3y = 990

3.a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (3,-2) թվազույգը 3x-ay-4=0 հավասարման լուծում է։

3x-ay-4=0
9 — 2a — 4 = 0

5 + 2a = 0
2a = -5
a = -2.5

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1.Տրված հավասարումից y-ը արտահայտեք x-ով․

4x-y+3=0
y = 4x + 3

x-3y+6=0
y = (x + 6) : 3

3x+y-2=0
y = 2 — 3x

3x+2y-5=0
y = (5 — 3) : 2

2.Կազմեք երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում հետևյալ պայմանից՝

ա)Երկու թվերի գումարը հավասար է 20:
x + y = 20

բ)3 կոնֆետը և 4 թխվածքաբլիթը միասին արժեն 1800 դրամ։
3x + 4y = 1800

3.b-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (-1,-4) թվազույգը bx-7y-3=0 հավասարման լուծում է։

-b — (-28) — 3 = 0
-b + 28 — 3 = 0
-b + 25 = 0
-b = 25

Անտառի ծերին այն տեղ որ տեղ ծառերը նուրբ շշուկով էին խոսում մի հին խրճիթ կար։ Իր ծուռ տանիքը մամուռով էր ծածկված իսկ լուսամուտները տարված էին հին շրջանակներով ոնց որ հետաքրքրությամբ աշխարհին էին նայում։ Մեջը ապրում էր իմաստուն ծերուկ որը գիտեր այս անտառի ամեն հեքիաթը։ Ամեն օր նա պատշգամ էր ելնում ու աստղերը իր շուրջն էին հավաքվում լսելիս իր պատմությունները խիզախ ասպետների, բարի փերիների ու խորհրդավոր արարածներ։ Տեղի բնակիչների համար իր հեքիաթները ուղակի զվարճանք չեին նրանք սովորացնում էին հավատալ հրաշքներին և գտնել ուրախություն անգամ ամենա ամենապարզ բաներում։

Թարգմանված է ռուսերենից

Տեքստը հորինել է chat GPT-ն

1․ Որոշի՛ր տարրերի օքսիդացման աստիճանները հետևյալ միացություններում.

ա)
CO2 = +4, -2
H2Se = +1, -2
NO = +2, -2
SiO2 = +4, -2

բ)
BaO = +2, -2
N2O5 = +5, -2
P2O5 = +5, -2
NH3 = -3, +1

• Տարրի օքսիդացման աստիճանը պայմանական այն լիցքն է, որը քիմիական միացության մոլեկուլում վերագրվում է ատոմին` ենթադրելով, թե միացությունը կազմված է միայն իոններից:
• Օքսիդացման աստիճանը, ինչպես և վալենտականությունը կարող են լինել հաստատուն և փոփոխական։ Փոփոխական օքսիդացման աստիճանները միացություններում որոշվում են ըստ բանաձևի։  Հիշե՛ք, որ միացություններում տարրերի օքսիդացման աստիճանները որոշելիս անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ սկզբունքները։
• 1.Պարզ նյութերի մոլեկուլներում տարրերի ատոմների օքսիդացման աստիճանները միշտ հավասար է 0-ի։
• 2. Ոչ մետաղների հետ առաջացրած միացություններում ջրածնի օքսիդացման աստիճանը հիմնականում +1 է, ակտիվ մետաղների հետ առաջացրած միացություններում՝ հիդրիդներում, –1 ։
• 3. Թթվածինը միացություններում հիմնականում դրսևորում է –2–ի հավասար օքսիդացման աստիճան, պերօքսիդներում`-1, օրինակ’ H2O2,–ում թթվածնի օքսիդացման աստիճանը −1 է ։
• 4. 1 ,2,3 րդ խմբերի գլխավոր ենթախմբերի մետաղների օքսիդացման աստիճանները հավասար են խմբերի համարներին։
• 5. Միացություններում բոլոր ատոմների գումարային լիցքը հավասար է զրոյի։ ——————— Դասարանական

1. Որոշել
CaCl2
BaS

2. Mr -ները

3. օքսիդացման աստիճանները

4. Տարրերի զանգվածային բաժինները

5. Նշել կապի տեսակը

6. Գրել Ba տարրի՝ էլեկտրոտ, պրոտոն, նեյտրոնների թիվը, նշել տարրի դիրքը ՊՀ-ում:

1. Բաց թողնված տառերը լրացրու՛:

Մարդուն իր ամբողջ կյանքում ուղեկցում է ձայնը: Մարդը բացարձակ լռության    պայմաններում վատ է զգում. նրան պատում է երկյուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խաթարում է մարդու նիարդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվերջ աղմուկը: Որոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մրրիկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ էլ, ինչպես թռչունների դայլայլը, աղբյուրների կարկաչյունը, ծովի ալիքների համընթաց ճողփյունը, հաճելի են մարդկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյարդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարդու առողջությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյարդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ընդունակությունների նվազումը:

2. Գրի՛ր տրված հոմանիշներից մեկը:

1901 թվականից շնորհվում են Նոբելյան ամենամյա մրցանակները` ըստ շվեդացի ինժեներ, մեծահարուստ գործարանատեր Ալֆրեդ Նոբելի կտակի: Նա մոտ յոթանասուն միլիոն շվեդական կրոն էր թողել, որի տոկոսներն ամեն տարի բաշխվում են ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառներում խոշոր գյուտեր անող գիտնականներին ամենակարևոր գրական ստեղծագործության հեղինակին և նրան, ով տարվա ընթացքում ամենաշատ ներդրումն է ունեցել ազգերի համախմբման, ստրկության վերացման կամ եղած բանակների կրճատման ու խաղաղությունը պահպանելու գործում:

3. Կետերի փոխարեն հերթով գրի՛ր տրված հոմանիշները: Ստացված նախադասություններն ինչո՞վ են տարբերվում:

Տղան անձայն մոտեցավ մորը:

Նա դեռ նստած ուտում էր:

Բժիշկը հետն ինչ-որ խոտ էր բերել:

Մտնողը հմայիչ մի աղջիկ էր:

1)Տրված a, b և c թվերով կազմեք առաջին աստիճանի երկու անհայտով հավասարում․

ա)a = 5, b = 4, c = -2
5x+4y-2=0

բ)a = 0, b = -3, c = 4
-3y+4=0

գ)a = 0, b = 2, c = -1
2y-1=0

դ)a = -5, b = -1, c = 0
-5x-y=0

2)(1, 3) թվազույգը հավասարման լուծո՞ւմ է․

ա)2x — 3y + 5 = 0
2-9+5=0 ոչ

բ)-x + y — 2 = 0
-1+3-2=0 այո

գ)x — y — 6 = 0
1-3-6=0 ոչ

դ)7x — 3,2y + 4= 0
7-9,6+4=0 ոչ

ե)x + 2y — 7 = 0
1+6-7=0 այո

զ)4x — 7y + 21 = 0
4-21+21=0 ոչ

3)Ցո՛ւյց տվեք, որ (2; 1) թվազույգը 2x — 6y = -2 հավասարման լուծում է, իսկ (1, 2) թվազույգը՝ ոչ։

4-6=-2 այո
2-12=-2 ոչ

Մեր երկիրը ունի 4 հարևան։ Նրանք են Ադրբեջանը, Թուրքիան, Վրաստանը և Իրանը։

Ադրբեջան

Ադրբեջանը ԽՍՀՄ նախկին միութենական հանրապետություն է, պետություն, որը գտնվում է Կասպից ծովի ափին, Կովկասյան լեռներում, Եվրոպայի և Ասիայի սահմանին։ Ադրբեջանի մայրաքաղաքը Բաքուն է։ Այն հայտնի է միջնադարյան դարաշրջանի իր հին քաղաքով։ Հին քաղաքում է գտնվում Կույսի աշտարակը, որը վերևից է նայում քաղաքին, ինչպես նաև Շիրվանշահների պալատը՝ 15-րդ դարի թագավորական նստավայրը։

Թուրքիա

Թուրքիան պետություն է հարավ-արևելյան Եվրոպայում և հարավ-արևմտյան Ասիայում, որի մշակույթը միավորում է հին հունական, պարսկական, հռոմեական, բյուզանդական և օսմանյան ավանդույթները: Բազմազգ Ստամբուլում, որը տեղակայված է Բոսֆորի ափին, զբոսաշրջիկներին գրավում է հայտնի Սուրբ Սոֆիայի տաճարը իր ճախրող գմբեթով և քրիստոնեական խճանկարներով, 17-րդ դարի հիասքանչ Կապույտ մզկիթով և Թոփքափի պալատով, որը կառուցվել է 1460-ականներին, Օսմանյան սուլթաններ նախկին նստավայրը: Թուրքիայի մայրաքաղաքը ժամանակակից Անկարան քաղաքն է։

Վրաստան

Վրաստանը գտնվում է Անդրկովկասի արևմտյան մասում՝ Սև ծովի արևելյան ափին։ Պատկանում է Արևելյան Եվրոպային և Արևմտյան Ասիային, հաճախ համարվում է Եվրոպայի և Ասիայի խաչմերուկում գտնվող երկիր: Պատմական, մշակութային և աշխարհաքաղաքական առումով համարվում է Եվրոպայի մաս։

Իրան

Իրանը Պարսից (արաբական) ծոցի տարածքում գտնվող իսլամական հանրապետություն է՝ Պարսկական կայսրության պատմական հուշարձաններով։ Դրանցից մեկը հինավուրց Պերսեպոլիս քաղաքի ավերակներն են, կայսրության մայրաքաղաքը՝ հիմնդրված մ.թ.ա 6-րդ դարում Դարիուս 1-ինի կողմից։ Երկրի ներկայիս մայրաքաղաք Թեհրանում է գտնվում շքեղ Գոլեստան պալատը, 1794-1925 թվականներին Քաջարների դինաստիայի նստավայրը, ինչպես նաև այնպիսի ժամանակակից շինություններ, ինչպիսին է 435 մետր բարձրությամբ Բորջ-է Միլադը:

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

«Օդային ամրոց» արտահայտությունը նշանակում է անպտուղ երևակայություն, իզուր երազանք, անիրագործելի պլաններ: Այդ արտահայտությունը վերագրում են քրիստոնեական քարոզիչ Ավգուստիանոսին, որն իր աշխատություններից մեկում խոսում է օդային շինարարության մասին: Հետագայում մարդիք այդ արտահայտությունը գործածում են ձևափոխված` «Օդային ամրոց» ձևով:

2. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Մեռյալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կենդանի էակ չի կարող ապրել: Արևմտյան 
Ասիայի տոթակեզ անանձրև կլիմայի պատճառով  շատ ջուր է գոլորշիանում ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունը աճում է: Աղերը Մեռիալ ծովի քարորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընդհանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է։

3. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ամերիկյան մի ակումբում, որտեղ երաժշտությունն անդադար որոտում է, կարելի   է անդորր գտնել: Ավտոմատի մեջ տասը ցենտ են գցում, և այն երեք րոպեով անջատվում է: Տասը ցենտը քիչ չի, բայց ինչքա՜ն հաճելի է թվում այն անդորրը, որի համար անձամբ կանխիկ վճարել ես: Հազար ինը հարյուր հիսունինը թվին ամերիկյան ռադիոն մի անսովոր հաղորդում տվեց: Ունկըդիրների ուշադրությանը ներկայացրին մի լուր` աղմուկի դեմ պայքարող կազմակերպություն ստեղծելու մասին, ու ընդհուպ մինչև տասնհինգ րոպեանոց հաղորդման վերջը տևեց լռություն: